BES Sahibi Vefat Ederse Birikim Kime Geçer?
Kısaca: BES sahibi vefat ederse birikimi ve devlet katkısı hesabındaki tutar, sözleşmede lehdar varsa lehdara, yoksa kanuni mirasçılarına ödenir. Şirket, gerekli belgeler eline ulaştıktan sonra 20 iş günü içinde öder. Vefatta devlet katkısının tamamı hak edilir, 3, 6, 10 yıl şartı aranmaz.
BES sahibi vefat ederse birikim kime geçer?
Kanun'un 6. maddesi hakkı lehdara veriyor: "Emeklilik sözleşmesi süresi içinde, katılımcının vefat etmesi halinde lehdarı (…) bireysel emeklilik hesabındaki birikimlerin kendisine ödenmesini talep edebilir."
Kimin alacağını ve ne zaman alacağını Bireysel Emeklilik Sistemi Hakkında Yönetmelik ayrıntılandırıyor:
"Katılımcının vefat etmesi halinde birikimleri ve varsa devlet katkısı hesabındaki tutar, 22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu hükümleri saklı kalmak kaydıyla varsa emeklilik sözleşmesinde belirtilen lehdarlara veya kanunî mirasçılarına ilgili bilgi ve belgelerin şirkete ulaştığı tarihten itibaren yirmi iş günü içinde ödenir."
Yani önce sözleşmedeki lehdara bakılır, lehdar yoksa kanuni mirasçılara. Medeni Kanun hükümleri her durumda saklıdır.
Lehdar ile mirasçı arasındaki fark
Lehdar, sözleşmede vefat hâlinde ödemeyi alacak kişi olarak yazdığınız kişidir. SEDDK genelgesine göre teklif formunda lehdarın kimlik bilgileri yer alır. Birden fazla lehdar yazdıysanız payları sizin isteğinize göre belirlenir.
Lehdar yazmadıysanız ödeme kanuni mirasçılara yapılır. Sözleşmenizde kimin yazılı olduğunu görmek ya da değiştirmek için emeklilik şirketinize başvurun.
Vefatta devlet katkısı ne olur?
Tamamı hak edilir. Kanun, sistemden vefat ya da maluliyet nedeniyle ayrılanların devlet katkısı hesabındaki tutarın tamamına hak kazandığını yazıyor.
Normalde süreye bağlı oranlar uygulanır: 3 yıldan önce ayrılmada hiç, 3 yılda %15, 6 yılda %35, 10 yılda %60. Vefatta bu süre şartı aranmaz. Yani 1.000 TL katkı payına yatan 200 TL devlet katkısı, sözleşme 1 yıllık da olsa getirisiyle birlikte hak sahiplerine geçer. Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu da devlet katkısının hak kazanılan kısmını bu vergiden istisna tutar. Ayrıntısı: BES devlet katkısı rehberi.
Vefatta BES'ten stopaj kesilir mi?
Yalnızca getiriden kesilir. Gelir Vergisi Kanunu vefat nedeniyle yapılan ödemeyi emeklilikle aynı bende koyuyor. GİB'in sirkülerine göre bu ödemelerin içerdiği irat tutarı üzerinden %5 gelir vergisi kesintisi yapılır. İrat tutarı, toplam birikimden ödenen katkı payları ve hak edilen devlet katkısı çıkarılarak bulunur. Ödediğiniz katkı payından stopaj kesilmez.
BES vefat evrakları ve ödeme süresi
Mevzuat belgeleri tek tek saymıyor, "ilgili bilgi ve belgeler" diyor. Hangi belgelerin istendiğini öğrenmek için emeklilik şirketine başvurmanız yeterli. Süre ise belli. Belgeler şirkete ulaştıktan sonra ödeme 20 iş günü içinde yapılır.
Yakınınızın BES'i olup olmadığını bilmiyorsanız bir yol daha var. Yönetmelik, EGM'nin lehdarlara ve yasal mirasçılara e-Devlet üzerinden, vefat edenin emeklilik sözleşmesi olup olmadığına dair sorgulama hizmeti verebileceğini yazıyor.
Kimse sormazsa ne olur?
Mevzuatta bunun da cevabı var. Hak sahiplerine ödenmesi gereken tutar 10 yıl aranmazsa Merkez Bankası'na aktarılır. Orada da 2 yıl aranmazsa Hazine'ye gelir kaydedilir. Bu süre boyunca tutarlar emeklilik şirketlerinin sitelerindeki "Hak Sahiplerince Aranmayan Paralar" ekranında sorgulanabilir; EGM de bu bilgiyi e-Devlet üzerinden iletebilir.
Lehdar yazmak bu yüzden bir form satırından fazlası. Ailenizin BES'inizden haberi olsun.
Çocuk BES'te durum
Çocuk BES'te katılımcı çocuğun kendisidir. Kanun'daki katılımcı tanımına göre birikim, adına hesap açılan kişinindir. Lehdar ve mirasçı kuralı çocuk BES'te de aynı şekilde işler. Ayrıntısı: Çocuklar için BES.
BES birikim bırakır, teminat bırakmaz
Hazine Müsteşarlığının 2004/4 sayılı genelgesi, bireysel emeklilik ürünlerinde risk teminatı bulunmadığını açıkça yazıyor. Vefatta aileye geçen, o güne kadar biriken para ve getirisidir. Fon değeri piyasayla değişir. BES'te getiri garantisi yoktur, geçmiş getiri gelecek getirinin göstergesi değildir.
Ailenize birikimin yanında bir güvence
Prim iadeli hayat sigortasında süre içinde vefat olursa lehdarlara sözleşmede belirlenen vefat teminatı ödenir. Risk gerçekleşmez ve primler tam ödenirse süre sonunda primler iade edilir.
Uzman ekibimizle WhatsApp'tan görüşünPrim iadeli başvurunuzu lisanslı uzman ekibimiz yapar. Karar her zaman sizin.
Ailenize belli bir tutarı bırakmak hayat sigortasının işidir. BES'te aileye kalan tutar o güne kadarki birikime bağlıyken, prim iadeli hayat sigortasında vefat teminatı baştan sözleşmede yazılıdır. Süre dolmadan çıkışta ödenen primlerin önemli bir kısmı geri alınamayabilir; koşullar poliçeye göre değişir. Ayrıntısı: Prim iadeli hayat sigortası.
Prim iadeli hayat sigortasında haklarınız
- Süre içinde vefatta lehdarlara sözleşmedeki vefat teminatı ödenir.
- Risk gerçekleşmez ve primlerin tamamı ödenirse süre sonunda primler iade edilir.
- 15 gün cayma hakkı: tazminat yoksa ödediğiniz prim tam iade edilir.
- İlk yıldan sonra prim ödemesine ara verebilirsiniz; teminatlar yeniden hesaplanır.
- Ücretlilerde primler, ödendiği ayda brüt ücretin %15'i ve yıllık asgari ücret tutarı sınırında ücret matrahından indirilebilir. Vergi avantajı, gelir vergisi diliminize ve yasal sınırlara göre değişir.
- Başvuruyu WhatsApp'tan yazışarak yapabilirsiniz.
Süre dolmadan çıkışta ödenen primlerin önemli bir kısmı geri alınamayabilir; koşullar poliçeye göre değişir.
Uzman ekibimize WhatsApp'tan yazınSık sorulan sorular
BES vefat durumunda mirasçılara geçer mi?
Sözleşmede lehdar yoksa evet, kanuni mirasçılara ödenir. Lehdar varsa ödeme lehdara yapılır.
Vefat eden kişinin BES'i olup olmadığı nasıl öğrenilir?
Yönetmelik, EGM'nin lehdarlara ve yasal mirasçılara e-Devlet üzerinden sorgulama hizmeti verebileceğini yazıyor. Ödenmemiş tutarlar "Hak Sahiplerince Aranmayan Paralar" ekranında da görünür. Bildiğiniz bir sözleşme varsa emeklilik şirketine başvurun.
Vefatta devlet katkısı kesilir mi?
Hayır. Sözleşme kaç yıllık olursa olsun devlet katkısının tamamı hak edilir.
Ödeme ne kadar sürede yapılır?
Gerekli belgeler şirkete ulaştıktan sonra 20 iş günü içinde.
Vefatta BES'ten vergi kesilir mi?
Getiri üzerinden %5 stopaj kesilir. Ödenen katkı payları ve hak edilen devlet katkısı bu hesabın dışındadır.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki ve vergisel görüş yerine geçmez. Seçimler kişisel hedef ve tercihlere göre değişir.
Kaynak: 4632 sayılı Kanun (RG 07.04.2001) md. 2, md. 6/3 (6327 sayılı Kanunla değişik, RG 29.06.2012), md. 6/5 ve ek md. 1; Bireysel Emeklilik Sistemi Hakkında Yönetmelik (RG 09.11.2012) md. 15/5 (RG 28.03.2023 değişikliği), md. 15/9-b (RG 06.05.2021 eki) ve md. 26/A; Bireysel Emeklilik Sisteminde Devlet Katkısı Hakkında Yönetmelik (RG 31.12.2022) md. 15/1; 7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu md. 4/o (6327 sayılı Kanunla eklendi); Gelir Vergisi Kanunu md. 75/2-16-c ve md. 94/16-c; GİB Gelir Vergisi Sirküleri GVK-85 (23.10.2012); SEDDK Genelge 2026/1 (teklif formu lehdar bilgileri); Hazine Müsteşarlığı Genelge 2004/4 (12.08.2004). Prim iadeli vergi kuralı: GİB "Gelir Vergisi Matrahından İndirilecek Hayat/Şahıs Sigorta Primleri" rehberi, Şubat 2026. Son kontrol: 28.10.2026.